Càng ngày những thủ đoạn lừa đảo trực tuyến bằng danh tính cá nhân bị đánh cắp càng trở nên tinh vi và bùng nổ. Rất nhiều người do thiếu hiểu biết đã rơi vào bẫy và bị mất thông tin cá nhân dẫn tới mất tiền cũng như uy tín. Vì vậy việc kiểm tra danh tính cá nhân có bị đánh cắp hay không là việc làm cần thiết với mọi người. Hãy cùng tìm hiểu những thủ đoạn trộm thông tin về danh tính cá nhân cũng như cách kiểm tra và phòng ngừa để giữ an toàn cho bản thân.
Danh tính cá nhân là gì?
Danh tính cá nhân là tập hợp các thông tin giúp xác định và phân biệt một cá nhân cụ thể với những người khác trong xã hội và trên môi trường số. Đây là cơ sở để xác nhận một người là ai, có quyền và nghĩa vụ gì trong các mối quan hệ pháp lý, tài chính, hành chính và giao dịch dân sự.
Về bản chất, danh tính cá nhân không chỉ giới hạn ở tên tuổi hay giấy tờ tùy thân, mà còn bao gồm toàn bộ dữ liệu nhận dạng gắn liền với một con người trong suốt vòng đời của họ, từ thông tin cơ bản đến dữ liệu số phát sinh trong quá trình học tập, làm việc và giao dịch trực tuyến.
Danh tính cá nhân bao gồm những thông tin nào?
Danh tính cá nhân thường bao gồm các nhóm thông tin chính sau: thông tin định danh cơ bản như họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, quốc tịch; thông tin nhận dạng pháp lý như số căn cước công dân, hộ chiếu, giấy phép lái xe; thông tin sinh trắc học như khuôn mặt, vân tay, giọng nói; thông tin liên hệ gồm địa chỉ cư trú, số điện thoại, email; và các dữ liệu phát sinh trong môi trường số như tài khoản mạng xã hội, lịch sử giao dịch, hành vi truy cập dịch vụ trực tuyến.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, danh tính cá nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền riêng tư, phòng chống gian lận và đảm bảo an toàn cho các hoạt động tài chính – xã hội. Việc hiểu rõ danh tính cá nhân là gì và bao gồm những thông tin nào giúp mỗi cá nhân chủ động hơn trong quản lý dữ liệu của mình và hạn chế các rủi ro liên quan đến lộ lọt hoặc bị đánh cắp thông tin.
Lý do cần bảo vệ danh tính cá nhân
Danh tính cá nhân hay gọi thông tin cá nhân là những thông tin để xác định chính xác danh tính của một cá nhân như: họ và tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ cư trú, địa chỉ liên hệ, email, nghề nghiệp, số CMT, số CCCD, sô điện thoại, hộ chiếu, các mối quan hệ trong gia đình, đồng nghiệp, thông tin tài khoản ngân hàng, công việc….
Những thông tin cá nhân thường được yêu cầu kê khai khi tham gia các nền tảng mạng xã hội như: Zalo, facebook, Instagram hoặc những mẫu khai báo được yêu cầu khi truy cập vào website, ứng dụng thương mại điện tử, game trực tuyến…
Nếu như bạn thường xuyên nhận được những cuộc gọi tiếp thị bán hàng, mời chào sử dụng dịch vụ dù không hề quan tâm hoặc đăng ký để được tư vấn tức là thông tin cá nhân của bạn đang bị lộ cho một bên thứ ba mà không biết.
Những thông tin được bạn công khai trên mạng internet như: ảnh, âm thanh, địa chỉ, tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội…đều trở thành thông tin giá trị với những tin tặc thời đại ngày nay.
Khi danh tính cá nhân bị lộ, người dùng có thể trở thành mục tiêu béo bở cho tội phạm tấn công mạng hoặc lừa đảo, tống tiền điện tử và bị truy cập trái phép, kiểm soát tài khoản ngân hàng, email gây thiệt hại về tài chính.
Ví dụ cụ thể, khi tội phạm công nghệ có thông tin của một người nào đó, họ có thể lấy cắp danh tính để rút tiền trong tài khoản, thanh toán, tạo các khoản vay tín chấp ngân hàng hoặc nghe lén, giả dạng để lừa tiền của người thân và bạn bè. Nguy hiểm hơn, tội phạm có thể sử dụng thông tin, hình ảnh về trẻ em để thực hiện những hành vi bắt cóc, tống tiền.
Đối với các tổ chức, khi bị lộ thông tin cá nhân của khách hàng sẽ làm giảm độ tin cậy và lòng tin đối dẫn tới mất khách hàng, giảm doanh thu.
Cách tội phạm đánh cắp thông tin, danh tính cá nhân
Trong thời đại phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, rất nhiều hoạt động trong đời sống hàng ngày đều được thực hiện trực tuyến, tiết kiệm thời gian và mang lại nhiều tiện lợi cho người sử dụng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ hiểu biết và cảnh giác để bảo vệ thông tin cá nhân của mình và đây chính là điều kiện thuận lợi để kẻ gian lợi dụng sơ hở đánh cắp danh tính cá nhân và thực hiện các hành vi lừa đảo phạm tội.
Một trong những hình thức đánh cắp thông tin phổ biến nhất thường gặp là yêu cầu người sử dụng mạng xã hội cung cấp các thông tin qua các bài viết liên quan tới các chủ đề: tuyển dụng, hướng dẫn mở tài khoản ngân hàng, đăng ký chương trình khuyến mãi, tham gia các hội, nhóm chia sẻ mã ưu đãi, săn sale…
Hình thức thứ hai là khách hàng tham gia các giao dịch mua bán trên mạng hoặc tham gia các chương trình khuyến mãi, mua hàng qua hình thức trả góp nhận ưu đãi… Nguồn thông tin này cộng với lỗ hổng từ hệ thống, ứng dụng hoặc chính sách bảo mật thông tin của đơn vị cung cấp dịch vụ sẽ gây rò rỉ cho bên thứ ba.
Thứ ba là thông qua hành vi vô thức của người dùng mạng xã hội khi chia sẻ ảnh chụp CCCD, thẻ căn cước, CMT hoặc thẻ ngân hàng, hóa đơn trên mạng xã hội. Hoặc thậm chí có người cho bạn bè, người thân mượn thông tin cá nhân để sử dụng.
Thứ 4 là qua các cuộc gọi mạo danh công an, tổ chức, doanh nghiệp yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân để xác minh một vấn đề nào đó. Hãy cực kỳ cảnh giác với các đầu số lạ, đặc biệt là số tự xưng cán bộ công an, an ninh.
Hướng dẫn kiểm tra danh tính của bạn có bị lộ hay không?
Hiện nay có 3 cách để kiểm tra danh tính của mình có bị đánh cắp hay không
Kiểm tra danh tính qua các website uy tín
khonggianmang.vn là website do Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia cung cấp. Tại đây cung cấp các giải pháp kỹ thuật cho cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp phòng tránh các nguy cơ lộ lọt dữ liệu.
DeHashed.com là dịch vụ trực tuyến cung cấp các công cụ giám sát vi phạm dữ liệu giúp ngăn chặn những hành vi xâm phạm tài khoản và hỗ trợ điều tra gian lận về danh tính. DeHashed hoạt động như một hệ thống cơ sở dữ liệu công khai chứa cá dữ liệu bị rò rỉ từ các cuộc tấn công internet hoặc vi phạm bảo mật. Người dùng có thể tìm kiếm thông itn như: tên đăng nhập, email, mật khẩu và các thông tin khác để kiểm tra xem liệu danh tính của họ có xuất hiện trong kho dữ liệu bị rò rỉ hay không.
Sử dụng công cụ miễn phí Google Alert. Công cụ này sẽ giúp bạn tìm kiếm, tổng hợp thông tin trên hệ thống Internet định kỳ. Ngay khi xuất hiện nội dung có từ khóa là tên, số điện thoại hoặc email của bạn thì công cụ sẽ gửi cảnh báo qua email đã đăng ký.
Kiểm tra các hoạt động bất thường ở tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng
Thường xuyên kiểm tra và theo dõi tất cả các báo cáo ngân hàng, thẻ tín dụng để phát hiện điều bất thường ở các khoản thanh toán. Hãy tìm ra các giao dịch mà bạn không nhớ đã thực hiện hoặc số tiền có vẻ bất thường. Ngay cả những khoản thanh toán với giá trị nhỏ mà bất thường cũng không được bỏ qua bởi có thể những kẻ tấn công đang thử nghiệm xem giao dịch có thành công không.
Kiểm soát email, bài đăng và tài khoản web
Những thứ nhỏ nhặt lại là cơ sở mà kẻ trộm danh tính thường sử dụng cho hành vi phạm pháp của mình bởi không nhiều người chú ý về các vấn đề này. Ví dụ như, khi bạn nhận được 1 email thông báo rằng tài khoản của bạn đang được truy cập trên một thiết bị, hệ điều hành lạ hoặc một vị trí mới mà bạn không nhận ra. Nếu bạn bỏ qua thông báo nhỏ này và không thực hiện ngay hoạt động bảo vệ tài khoản truy cập thì bạn có thể sẽ bị đánh căp tài khoản.
Nếu có thói quen thực hiện thanh toán hóa đơn trực tuyến bạn hãy cài đặt lời nhắc để nhớ thời hạn thanh toán và đừng xóa ngay hóa đơn trực tuyến thông báo về email. Hãy lưu ý thông tin cá nhân trên hóa đơn giấy và điện tử có thể bị lộ.
Trong trường hợp bỗng nhiên bạn nhận được ít thư hơn bình thường cũng cần cẩn trọng, bởi có thể một ai đó đang chuyển email của bạn sang địa chỉ hòm thư khác.
Sử dụng các trình quản lý mật khẩu, virut
Nếu có thể, hãy đầu tư các phần mềm diệt virut trên thiết bị để phát hiện nhanh chóng các mã độc và phòng ngừa ngay lập tức.
Hãy đảm bảo bạn có hiểu biết và cài đặt mật khẩu của các tài khoản theo quy chuẩn bảo mật mức độ vừa đến mạnh.
Tuyệt đối không cài đặt các ứng dụng hoặc phần mềm không rõ nguồn gốc trên intetnet hoặc được giới thiệu. Hãy sử dụng Appstore hoặc CH Store để đảm bảo sự uy tín ứng dụng tải và cài vào thiết bị.
Thêm vào đó, trước khi cài đặt bất kì phần mềm, ứng dụng nào hãy đảm bảo đọc kỹ điều khoản sử dụng và hướng dẫn từ nhà cung cấp.
Nên làm gì trong trường hợp danh tính của bạn bị đánh cắp
Khi nghi ngờ danh tính cá nhân bị đánh cắp việc quan trọng nhất cần làm là nhanh chóng hành động thực hiện các biện pháp để ngăn chặn tình hình xấu đi:
Trước tiên, bạn nên thực hiện hành động khóa tất cả giao dịch trực tuyến của các tài khoản ngân hàng, tài khoản thanh toán online, cần thiết hãy gọi tổng đài ngân hàng để hỗ trợ nhanh nhất. Nếu thấy bất kì giao dịch tài chính nào có nghi ngờ, lập tức kiểm tra và thông báo với ngân hàng/ tổ chức tín dụng.
Tiếp theo, đổi tất cả mật khẩu tài khoản ngân hàng, mạng xã hội, truy cập website, trang thương mại điện tử đang sử dụng và đảm bảo mật khẩu mới đủ mạnh. Kiểm tra đăng nhập ở các thiết bị và đăng xuất khỏi tất cả ứng dụng, thiết bị trước đó và chỉ đăng nhập bằng mật khẩu mới lại ở thiết bị đang sử dụng.
Nếu bị rơi vào bẫy lừa đảo trực tuyến hoặc lợi dụng thông tin lừa đảo người khác hãy thông báo ngay với người thân, bạn bè để lan truyền cảnh báo và lập tức báo cáo với cơ quan công an để ngăn chặn hậu quả về sau.
Biện pháp bảo vệ thông tin danh tính cá nhân an toàn
Sau đây là một số biện pháp hiệu quả để giúp bạn tăng cường bảo mật cho thông tin của mình trên các nền tảng Internet:
- Các tài khoản khác nhau sử dụng mật khẩu khác nhau. Sử dụng mật khẩu mạnh có két hợp các chuỗi ký tự viết hoa và viết thường, ký hiệu, số. Điều này sẽ khiến việc xâm nhập bẻ khóa mật khẩu khó khăn hơn.
- Thay đổi mật khẩu các tài khoản thường xuyên, không dùng một mật khẩu quá 6 tháng. Sử dụng tính năng bảo mật 2 lớp với các ứng dụng có hỗ trợ.
- Sao lưu các tập tin vào ổ đĩa di động hoặc ổ cứng để tránh tình trạng bị tống tiền để nhận lại khi không may thông tin của bạn bị rò rỉ.
- Bảo mật máy tính và các thiết bị di động bằng phần mềm chống virut và chống phần mềm độc hại.
- Không tùy tiện nhấp vào các liên kết được chia sẻ, hãy xác thực các liên kết trước khi truy cập.
- Theo dõi cẩn thận và lưu trữ bảng sao kê ngân hàng, báo cáo tín dụng. Thường xuyên đọc và kiểm tra các khoản chi tiêu để tìm ra các bất thường.
- Hiểu tầm quan trọng và giá trị của thông tin cá nhân, không cung cấp trong trường hợp cần thiết. Hãy cẩn trọng khi cung cấp thông tin của mình cho người khác.
Việc sử dụng các ứng dụng, trang web và thực hiện giao dịch điện tử trên nền tảng Internet là không thể thiếu trong thời đại số. Vì vậy hãy trang bị cho mình đủ kiến thức về cách phòng tránh để bảo vệ an toàn cho bản thân khỏi những rủi ro về bảo mật danh tính cá nhân.
Hãy theo dõi thông tin hữu ích được cập nhật thường xuyên để bảo vệ danh tính cá nhân không bị xâm phạm tại https://yi.com.vn/ cùng chúng tôi nhé.