Hướng dẫn phân bổ tài sản theo khẩu vị rủi ro cho nhà đầu tư

Phân bổ tài sản theo khẩu vị rủi ro là một phần quan trọng trong việc xây dựng chiến lược đầu tư cá nhân. Điều này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về mục tiêu tài chính, thời gian đầu tư và đặc biệt là mức độ chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư

Giải thích khái niệm “Khẩu vị rủi ro”

Khẩu vị rủi ro (Risk Appetite) là mức độ chấp nhận rủi ro mà các nhà đầu tư buộc phải sẵn sàng chấp nhận để theo đuổi các mục tiêu của mình. Mức độ rủi ro là tính cân bằng giữa lợi nhuận có thể nhận được và rủi ro có thể xảy ra. Lợi nhuận cao thường sẽ đi cùng rủi ro cao.

Mỗi người có phong cách đầu tư và mức độ chấp nhận rủi ro khác nhau. Có những người ưa mạo hiểm, họ sẵn sàng chấp nhận biến động mạnh của tài sản để đổi lấy lợi nhuận kỳ vọng như mong muốn. Trong khi đó, có những người ưa thích sự an toàn, không dám mạo hiểm, chỉ muốn tài sản của mình an toàn và sinh lời ổn định, họ là nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp. Việc xác định rõ khẩu vị rủi ro giúp nhà đầu tư lại chọn sản phẩm đầu tư và phân chia nguồn vốn phù hợp.

Khẩu vị rủi ro của mỗi cá nhân phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: 

• Độ tuổi: Người trẻ thường có khả năng chấp nhận rủi ro cao hơn trong khi càng nhiều tuổi, con người càng có xu hướng thích an toàn, ổn định
• Tình hình tài chính: Người có tài chính dồi dào thường có thể chấp nhận rủi ro cao hơn.
• Thâm niên và kinh nghiệm đầu tư: Người đầu tư có thời gian dài hạn, hiểu rõ hơn về đầu tư thường có khẩu vị rủi ro cao hơn, vì họ có thời gian để phục hồi từ những biến động thị trường.
• Tâm lý và tính cách: Tính mạo hiểm và sự kiên nhẫn cũng ảnh hưởng đến khẩu vị rủi ro.

Cách thiết lập Hồ Sơ Rủi Ro cá nhân bằng câu hỏi trắc nghiệm

YI sẽ đưa ra các câu hỏi trắc nghiệm, khi trả lời câu hỏi nghĩa là bạn đang tự tìm hiểu mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân.

Câu 1: Bạn tự đánh giá mình thuộc đối tượng có mức độ chấp nhận rủi ro thế nào?

• Thấp
• Tương đối thấp
• Trung bình
• Tương đối cao
• Cao

Câu 2: Khi bạn nghĩ đến từ rủi ro, từ nào mô tả chính chính xác nhất suy nghĩ của bạn?

• Nguy hiểm
• Không chắc chắn
• Thận trọng
• Cơ hội
• Sự phấn khích

Câu 3: Bạn thường hành xử như thế nào khi đứng trước một quyết định quan trọng?

• Không muốn tự mình ra quyết định
• Lo vì không biết quyết định của mình có đúng hay không
• Băn khoăn vì không biết thế nào là quyết định đúng
• Tự tin mình sẽ đưa ra quyết định đúng
• Thích tự mình quyết định

Câu 4: Khi đứng trước một quyết định tài chính lớn, bạn tập trung nhất về điều gì?

• Luôn nghĩ về tổn thất có thể xảy ra 
• Hay nghĩ đến tổn thất có thể xảy ra
• Trung lập
• Hay nghĩ đến lợi nhuận có thể đạt được 
• Luôn nghĩ đến lợi nhuận có thể đạt được

Câu 5: Nếu lựa chọn giữa công việc có lương, thưởng hoặc kết hợp cả hai thì bạn muốn lựa chọn thế nào?

• Luôn luôn là lương
• Chủ yếu là lương với một khoản tiền thưởng
• Mức lương trung bình với một khoản tiền thưởng tiềm năng trung bình
• Dưới mức lương trung bình với một khoản thưởng tiềm năng hợp lý
• Mức lương thấp với một khoản tiền thưởng lớn

Câu 6: Kiến thức và kinh nghiệm đầu tư của bạn thế nào?

• Không có kinh nghiệm và thiếu kiến thức đầu tư
• Một chút kinh nghiệm nhưng rất ít kiến thức đầu tư
• Một chút kinh nghiệm và có một số kiến thức đầu tư
• Có đủ kinh nghiệm, kiến thức đầu tư
• Có kinh nghiệm đầu tư dày dặn dựa vào kiến thức và tự nghiên cứu

Câu 7: Bạn định đầu tư trong bao lâu?

• Tức thời (dưới 1 năm)
• Ngắn hạn (1 – 2 năm)
• Trung hạn (2 – 5 năm)
• Trung dài hạn (5 – 7 năm)
• Dài hạn (nhiều hơn 7 năm)

Câu 8: Bạn có cần rút tiền đã đầu tư trong thời gian đầu tư không?

• Có
• Không

Câu 9: Bạn sẽ làm gì nếu giá trị khoản đầu tư giảm 15%?

• Chuyển toàn bộ sang tiền mặt
• Chuyển một phần khoản đầu tư sang tiền mặt
• Không làm gì
• Đầu tư nhiều hơn

Câu 10: Khoản đầu tư năng động nhất bạn từng sở hữu là gì?

• Tài khoản ngân hàng
• Sở hữu nhà
• Bất động sản đầu tư
• Các quỹ được quản lý
• Cổ phiếu/tiền kỹ thuật số

Câu 11:Bạn đã bao giờ vay tiền đầu tư (trừ mua nhà để ở) chưa?

• Rồi
• Chưa

Câu 12: Bạn cảm thấy thế nào về việc vay tiền để đầu tư?

• Tôi cân nhắc
• Không thấy có vấn đề với cách thức này
• Tôi thấy thoải mái
• Tôi rất thoải mái

Câu 13: Khi xác định mục tiêu nghỉ hưu ở độ tuổi cụ thể và mức sống mong muốn khi nghỉ hưu, cố vấn tài chính thông báo rằng bạn cần đầu tư với rủi ro cao hơn mức thường chấp nhận để đạt được mục đích. Bạn sẽ quyết định thế nào?

• Thay đổi mục tiêu nghỉ hưu còn hơn là chấp nhận rủi ro
• Sẽ kết hợp cân bằng giữa đầu tư rủi ro cao hơn và điều chỉnh mục tiêu nghỉ hưu
• Chấp nhận phương án đầu tư rủi ro cao hơn

Bạn có thể thực hiện khảo sát, note lại xác định hồ sơ rủi ro và nhận những khuyến nghị phù hợp.

Quy đổi điểm chi tiết

Nhóm câu có 5 lựa chọn (Câu 1–7, 10)

• Lựa chọn 1 → 1 điểm
• Lựa chọn 2 → 2 điểm
• Lựa chọn 3 → 3 điểm
• Lựa chọn 4 → 4 điểm
• Lựa chọn 5 → 5 điểm

Áp dụng cho: Câu 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10

Nhóm câu có 2 lựa chọn

Câu 8

• Có → 1 điểm
• Không → 5 điểm

Câu 11

• Chưa → 1 điểm
• Rồi → 5 điểm

Nhóm câu có 4 lựa chọn

Câu 9

• Chuyển toàn bộ sang tiền mặt → 1 điểm
• Chuyển một phần → 2 điểm
• Không làm gì → 4 điểm
• Đầu tư nhiều hơn → 5 điểm

Câu 12

• Tôi cân nhắc → 2 điểm
• Không thấy có vấn đề → 3 điểm
• Tôi thấy thoải mái → 4 điểm
• Tôi rất thoải mái → 5 điểm

Nhóm câu có 3 lựa chọn

Câu 13

• Thay đổi mục tiêu nghỉ hưu → 1 điểm
• Kết hợp cân bằng → 3 điểm
• Chấp nhận rủi ro cao hơn → 5 điểm

Tổng điểm tối đa: 13 câu × 5 điểm = 65 điểm

Xác định hồ sơ rủi ro đầu tư

1. Hồ sơ Rất thận trọng (13 – 25 điểm) Bạn ưu tiên bảo toàn vốn, nhạy cảm với thua lỗ và không thoải mái với biến động giá. Phù hợp với các hình thức đầu tư an toàn, ổn định, thời gian ngắn đến trung hạn.

2. Hồ sơ Thận trọng (26 – 38 điểm) Bạn chấp nhận rủi ro ở mức hạn chế, mong muốn cân bằng giữa an toàn và tăng trưởng. Phù hợp với chiến lược đầu tư phân bổ, hạn chế biến động mạnh.

3. Hồ sơ Cân bằng (39 – 50 điểm) Bạn có khả năng chịu được biến động ngắn hạn để đổi lấy lợi nhuận dài hạn. Đây là nhóm nhà đầu tư phổ biến, phù hợp với danh mục đa dạng và thời gian đầu tư trung – dài hạn.

4. Hồ sơ Tăng trưởng (51 – 58 điểm) Bạn sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao hơn mức trung bình để theo đuổi tăng trưởng tài sản mạnh mẽ. Phù hợp với tài sản biến động cao và chiến lược đầu tư dài hạn.

5. Hồ sơ Mạo hiểm / Chủ động cao (59 – 65 điểm) Bạn rất thoải mái với rủi ro, chủ động ra quyết định và chấp nhận biến động lớn để tối đa hóa lợi nhuận. Phù hợp với các chiến lược đầu tư năng động, đòi hỏi kiến thức và kinh nghiệm tốt.

Không có hồ sơ rủi ro nào là “đúng” hay “sai”. Hồ sơ rủi ro chỉ phản ánh mức độ phù hợp giữa khả năng chịu rủi ro, mục tiêu tài chính và tâm lý đầu tư của mỗi người. Việc hiểu rõ hồ sơ rủi ro của bản thân là bước đầu tiên để xây dựng một chiến lược đầu tư bền vững và phù hợp trong dài hạn.

Lợi ích của việc phân bổ tài sản đầu tư theo nhiều lớp

Phân bổ tài sản hay phân bổ vốn đầu tư là việc xác định tỷ lệ phần trăm của tổng tài sản đầu tư vào các hình thức khác nhau nhằm đạt được mục tiêu tài chính cụ thể. Các loại tài sản bao gồm tiền mặt, chứng khoán, bất động sản, hàng hóa và các lựa chọn đầu tư khác. Các loại tài sản khác nhau sẽ có mức độ rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng khác nhau (tài sản vô hình, tài sản phòng vệ, tài sản tăng trưởng, tài sản mạo hiểm, tài sản tái tạo thu nhập…)

Lợi ích của phân bổ tài sản theo nhiều lớp bao gồm:

• Giảm rủi ro: Bằng cách phân bổ vào nhiều lớp tài sản khác nhau, bạn giảm thiểu nguy cơ tổn thất toàn bộ vốn đầu tư nếu một tài sản nào đó trong danh mục giảm giá. Trong khi loại tài sản này giảm giá thì những loại tài sản khác có thể đạt hiệu suất tốt hơn, do đó nó cân bằng rủi ro giảm giá của toàn bộ vốn đầu tư.
• Tối đa hóa lợi nhuận: Phân bổ tài sản phù hợp giúp bạn tối đa hóa lợi nhuận có thể đạt được trong mức rủi ro mà bạn chấp nhận được. Điều này đảm bảo nhà đầu tư có thể đạt được mục tiêu tài chính mà không đánh đổi quá nhiều về rủi ro.
• Tăng kiến thức và niềm tin: Bạn dễ dàng nắm rõ các hình thức đầu tư, tăng kiến thức và trải nghiệm để có thể phân bổ và gia tăng tài sản trong tương lai

Để phân bổ tài sản hiệu quả, nhà đầu tư cần phải kết hợp các loại tài sản khác nhau theo tỷ lệ nhất định để tạo ra một danh mục đầu tư cân bằng, phù hợp với khả năng chịu đựng rủi ro và mục tiêu tài chính của nhà đầu tư. Cần xem xét phân bổ tài sản thường xuyên bởi nhà đầu tư sẽ có sự thay đổi về khả năng chịu rủi ro và mục tiêu lợi nhuận trong suốt quá trình đầu tư.

5 kế hoạch phân bổ tài sản theo Hồ Sơ Rủi Ro cho năm 2026

Dựa theo mức độ chấp nhận rủi ro, chuyên gia đưa ra khuyến nghị về tỷ lệ phân chia lớp tài sản cùng lợi nhuận kỳ vọng. Nhà đầu tư có thể tham khảo để áp dụng vào danh mục đầu tư của mình:

Hồ Sơ Rủi Ro: An toàn – Lợi nhuận kỳ vọng 8,86%

Trong hành trình đầu tư, không ít người lựa chọn phương án an toàn là trên hết. Đây là nhóm nhà đầu tư không thích mạo hiểm mà thiên về bảo toàn tài sản và hưởng lợi nhuận ổn định theo tiêu chí “chậm mà chắc”.

Với nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp, chuyên gia đưa ra khuyến nghị phân bổ vốn đầu tư như sau:

• Tích lũy: 40%
• Trái phiếu: 40%
• Vàng: 20%

Gửi tiết kiệm, tích lũy và đầu tư trái phiếu có mức độ an toàn cao, không đòi hỏi nhiều kiến thức, kinh nghiệm cũng như thời gian theo dõi thị trường. Nhà đầu tư chọn ngân hàng có lãi suất huy động cao hoặc đơn vị tiếp nhận gửi tích lũy uy tín, mua trái phiếu Chính phủ hoặc do doanh nghiệp uy tín phát hành.

Đối với hồ sơ rủi ro ở mức an toàn, lợi nhuận kỳ vọng là 8,86%

Hồ Sơ Rủi Ro: Thận trọng – Lợi nhuận kỳ vọng 8,94%

Những nhà đầu tư thận trọng là người thích an toàn nhưng đã có kiến thức, kinh nghiệm và thời gian đầu tư nhất định, do đó họ có thể chấp nhận một mức độ rủi ro vừa phải. Gợi ý về phân bổ tài sản đầu tư như sau: 

• Tích lũy: 40%
• Trái phiếu: 35%
• Vàng: 20%
• Cổ phiếu: 5%

Đối với phương án thận trọng, nhóm tài sản phòng vệ như tiền tiết kiệm, tích lũy, vàng vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Nhà đầu tư có thể bớt 5% từ vốn đầu tư trái phiếu để thử sức với cổ phiếu. Trong các loại hình đầu tư, cổ phiếu luôn là kênh đem lại nhiều cơ hội lợi nhuận đột biến nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Đối với hồ sơ rủi ro ở mức thận trọng, lợi nhuận kỳ vọng là 8,94%

Hồ Sơ Rủi Ro: Thận trọng vừa phải – Lợi nhuận kỳ vọng 9%

Nhà đầu tư có hồ sơ rủi ro ở mức thận trọng vừa phải thường đã có thời gian và kiến thức đầu tư ở một số lĩnh vực, do đó có thể giảm tỷ trọng vốn ở các kênh an toàn để đầu tư vào thị trường chứng khoán. Tỷ lệ phân chia vốn được khuyến nghị như sau:

• Tích lũy: 30%
• Trái phiếu: 30%
• Vàng: 15%
• Cổ phiếu: 25%

Đối với phương án này, mức độ an toàn vẫn tương đối cao khi 75% vốn đầu tư được dồn cho những tài sản an toàn như tiết kiệm, tích lũy, vàng, trái phiếu. Với 25% vốn đầu tư cho cổ phiếu, nhà đầu tư có thể gia tăng lợi nhuận mà vẫn đảm bảo tài sản không chênh lệch quá nhiều nếu có rủi ro xảy ra.

Đối với hồ sơ rủi ro ở mức thận trọng vừa phải, lợi nhuận kỳ vọng là 9%

Hồ Sơ Rủi Ro: Cân bằng – Lợi nhuận kỳ vọng 9,08%

Nhà đầu tư vừa mong muốn có lợi nhuận tốt, sẵn sàng chịu rủi ro ở mức vừa phải nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn khi gặp rủi ro có thể tham khảo phương án phân bổ tài sản sau:

• Tích lũy: 25%
• Trái phiếu: 30%
• Vàng: 15%
• Cổ phiếu: 30%

Bạn đã có kỹ năng và kinh nghiệm sau một thời gian làm quen với đầu tư, có thể áp dụng hồ sơ rủi ro cân bằng. Số vốn đầu tư vào lớp tài sản phòng thủ giảm nhưng vẫn chiếm đến 70% cho thấy mức độ an toàn là tương đối tốt. Bạn có thể dùng 30% tài sản đầu tư vào thị trường chứng khoán để tăng lợi nhuận thu về.

Đối với hồ sơ rủi ro ở mức cân bằng, lợi nhuận kỳ vọng là 9,08%

Hồ Sơ Rủi Ro: Tăng trưởng – Lợi nhuận kỳ vọng 9,15%

Nhà đầu tư đã có kinh nghiệm đầu tư trong thời gian dài, đồng thời có khẩu vị rủi ro tương đối cao có thể tham khảo danh mục đầu tư với tỷ lệ phân chia vốn như sau:

• Tích lũy: 15%
• Trái phiếu: 25%
• Vàng: 10%
• Cổ phiếu: 50%

Với phương án tăng trưởng, 50% vốn được chia vào các lớp tài sản phòng vệ như tiền mặt, tiền tích lũy, trái phiếu, tích lũy vàng, 50% còn lại được dành để đầu tư mạo hiểm (cổ phiếu) để tạo thêm nhiều thu nhập, tăng lợi nhuận kỳ vọng.

Đối với hồ sơ rủi ro ở mức tăng trưởng, lợi nhuận kỳ vọng là 9,15%

Hồ Sơ Rủi Ro: Tăng trưởng mạnh – Lợi nhuận kỳ vọng 9,3%

Để chấp nhận lợi nhuận kỳ vọng cao, nhà đầu tư thường phải chấp nhận rủi ro cao. Để tăng lợi nhuận kỳ vọng, nhà đầu tư có thể tham khảo phương án giảm tỷ trọng vốn ở lớp phòng thủ và dùng 60% vốn để đầu tư mạo hiểm. Phương án phân bổ tài sản như sau:

• Tích lũy: 10%
• Trái phiếu: 25%
• Vàng: 10%
• Cổ phiếu: 60%

Mặc dù có khẩu vị rủi ro cao hay có kinh nghiệm đầu tư cổ phiếu trong thời gian dài thì nhà đầu tư cũng chỉ nên đặt khoảng 60% tài sản vào kênh mạo hiểm. 40% còn lại vẫn phải đặt vào vàng, tiền tiết kiệm, gửi tích lũy, mua trái phiếu hay những hình thức đầu tư an toàn.

Đối với hồ sơ rủi ro ở mức tăng trưởng mạnh, lợi nhuận kỳ vọng là 9,3%

Tầm quan trọng của khẩu vị rủi ro

Hiểu rõ khẩu vị rủi ro vô cùng quan trọng với mọi nhà đầu tư

Khẩu vị rủi ro đóng vai trò quan trọng, là yếu tố giúp cho nhà đầu tư đưa ra quyết định và sự lựa chọn phù hợp với khả năng, sở thích đầu tư của mình trong một dự án. 

Một nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro cao có thể sẵn lòng đầu tư vào những sản phẩm có biến động giá lớn với hy vọng thu được lợi nhuận cao, trong khi đó, nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp sẽ ưu tiên sự ổn định và an toàn, chấp nhận mức lợi nhuận thấp hơn để giảm thiểu rủi ro. Điều này cho thấy, việc xác định chính xác khẩu vị rủi ro không chỉ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư thông minh mà còn giúp họ duy trì được sự thoải mái và tự tin trong suốt quá trình đầu tư.

Trong quản lý rủi ro, việc đánh giá và xác định khẩu vị rủi ro đóng vai trò là bước đầu tiên và cơ bản nhất. Hiểu rõ mức độ chấp nhận rủi ro sẽ giúp cho cá nhân, công ty, tổ chức đi đầu tư có thể hiểu rõ được những rủi ro có thể tồn tại trong sự lựa chọn của mình. Từ đó, họ sẽ có được những phương án đối phó rủi ro, hoặc đưa ra những sự lựa chọn khác.

Ngoài ra, việc xác định khẩu vị rủi ro còn giúp nhà đầu tư hiểu được mức độ chịu đựng rủi ro của mình, từ đó có thể điều chỉnh kỳ vọng lợi nhuận cho phù hợp. Khi thị trường biến động, những nhà đầu tư có kế hoạch rõ ràng về khẩu vị rủi ro sẽ có lợi thế hơn trong việc giữ vững chiến lược đầu tư và không bị dao động bởi cảm xúc thị trường.

Cuối cùng, việc hiểu rõ khẩu vị rủi ro không chỉ quan trọng đối với cá nhân, mà còn đối với các tổ chức và doanh nghiệp. Nó giúp họ xây dựng được một nền tảng vững chắc cho quá trình ra quyết định đầu tư, đảm bảo rằng mọi quyết định đều dựa trên sự cân nhắc kỹ lưỡng và phù hợp với mục tiêu dài hạn của tổ chức. Điều này, cuối cùng, sẽ dẫn đến sự phát triển bền vững và thành công trong tương lai.